วงการวิทยาศาสตร์การแพทย์ถึงกับต้องสั่นสะเทือน! เมื่อทีมนักวิจัยจาก University of California, San Francisco (UCSF) ประสบความสำเร็จในการทำลายขีดจำกัดครั้งสำคัญ ด้วยการสร้าง ‘Brain Organoids’ หรือสมองจำลองขนาดจิ๋วที่มีระบบเส้นเลือดหล่อเลี้ยงตัวเองได้จริงเป็นครั้งแรกของโลก
ที่ผ่านมา การเพาะเลี้ยงเซลล์สมองมนุษย์ในห้องแล็บมักเจอกับ “ทางตัน” เพราะออร์แกนอยด์สมองเหล่านี้ขาดระบบหมุนเวียนเลือด ทำให้สารอาหารและออกซิเจนไม่สามารถซึมเข้าไปถึงใจกลางได้ ส่งผลให้เซลล์บริเวณแกนกลางตายลงและหยุดการเจริญเติบโตหลังจากเพาะเลี้ยงได้เพียงไม่กี่เดือน
เทคนิคสุดล้ำ เมื่อ ‘สมอง’ และ ‘หลอดเลือด’ มาเจอกัน
ทีมวิจัย UCSF แก้โจทย์ยากนี้ด้วยวิธีที่ชาญฉลาด พวกเขาแยกเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อเป็น 2 ชุด คือ “ออร์แกนอยด์เปลือกสมอง” และ “ออร์แกนอยด์หลอดเลือด” จากนั้นจึงนำมาเชื่อมต่อกันโดยวางประกบไว้ที่ปลายแต่ละด้านของสมองจิ๋ว
สิ่งที่น่าทึ่งคือ ภายในเวลาเพียงไม่กี่สัปดาห์ เครือข่ายเส้นเลือดเริ่มงอกเงยและแทรกซึมเข้าไปกระจายตัวอยู่ทั่วเนื้อเยื่อสมองอย่างเป็นระบบ เหมือนกับที่เกิดขึ้นในร่างกายมนุษย์จริงๆ
ระบบรักษาความปลอดภัย ‘Blood-Brain Barrier’ ในหลอดทดลอง
ความสำเร็จนี้ไม่ได้มีแค่เส้นเลือด แต่จากการตรวจสอบด้วยเทคโนโลยี Imaging ขั้นสูง พบว่าเส้นเลือดเหล่านี้มีการสร้าง “ท่อกลวง” (Lumens) ที่สมบูรณ์ และที่เซอร์ไพรส์ที่สุดคือการตรวจพบคุณสมบัติของ Blood-brain barrier หรือตัวกั้นระหว่างเลือดกับสมอง
ระบบนี้เปรียบเสมือน “ด่านตรวจความปลอดภัย” ของร่างกายที่คัดกรองสารต่างๆ ก่อนเข้าสู่สมอง ซึ่งการจำลองระบบนี้ได้ในห้องแล็บจะช่วยให้การทดสอบยารักษาโรคมีความแม่นยำและปลอดภัยสูงขึ้นอย่างมหาศาล
ความหวังใหม่ของมวลมนุษยชาติ
แม้ผู้เชี่ยวชาญจะยอมรับว่าเรายังต้องใช้เวลาอีกนานกว่าจะสร้างระบบที่ “สมบูรณ์แบบ” เหมือนในร่างกายมนุษย์ 100% แต่ก้าวนี้ถือเป็นจุดเปลี่ยนที่จะเปิดประตูสู่การศึกษาโรคทางระบบประสาทที่เคยเป็นเรื่องมืดมน ไม่ว่าจะเป็นออทิซึม, โรคจิตเภท หรือภาวะสมองเสื่อม ให้มีความหวังในการรักษาที่ชัดเจนขึ้นในอนาคตอันใกล้นี้
tags : theweek.
