ทีมนักวิจัยจาก Hong Kong Polytechnic University นำโดย ศ. Song Lin Chua เปิดตัวไบโอเซนเซอร์รูปแบบใหม่ — “แบคทีเรียกรีนแลนเทิร์น”ที่ถูกปรับแต่งให้เรืองแสงสีเขียวเมื่อสัมผัสไมโครพลาสติก — ซึ่งสามารถตรวจจับไมโครพลาสติกในตัวอย่างน้ำได้ภายในประมาณ 3 ชั่วโมง และยังคงใช้งานได้ต่อเนื่องเมื่อตัวอย่างเก็บที่อุณหภูมิ 4°C ถึง 3 วัน ผลงานถูกตีพิมพ์ในวารสาร ACS Sensors
การทำงานของระบบนี้อาศัยเชื้อสายของ Pseudomonas aeruginosa ที่ทีมระบุว่าเป็นสายพันธุ์ที่ไม่ก่อโรค โดยนักวิจัยใส่ยีนสองตัวให้แบคทีเรียตัวอย่างหนึ่งตอบสนองเมื่อพบอนุภาคพลาสติก และอีกยีนหนึ่งสังเคราะห์โปรตีนเรืองแสง ผลลัพธ์คือเมื่อเจอไมโครพลาสติก แบคทีเรียจะเปล่งแสงเป็นสัญญาณว่าแหล่งน้ำจุดนั้นมีการปนเปื้อน
Green Lantern “แบคทีเรียกรีนแลนเทิร์น”
ทีมทดลองนำแบคทีเรียไปใช้กับตัวอย่างน้ำทะเลจากท่อระบายน้ำในเมือง พบว่าสามารถตรวจจับวัสดุหลากหลายชนิดได้ เช่น โพลีอะคริลาไมด์ (polyacrylamide), โพลีคาโปรแลคโตน (polycaprolactone) และเมทิลเซลลูโลส (methylcellulose) ตามที่รายงานไว้ โดยนักวิจัยเน้นว่าไบโอเซนเซอร์นี้เป็นเครื่องมือคัดกรองที่รวดเร็วและมีต้นทุนต่ำ เหมาะสำหรับการเฝ้าระวังพื้นที่กว้างก่อนส่งตรวจเชิงลึกด้วยเครื่องมือมาตรฐาน
การตรวจหาไมโครพลาสติกในปัจจุบันมักใช้เทคนิคอย่าง
Raman spectroscopy หรือ Infrared spectroscopy ซึ่งแม่นยำแต่ต้องการอุปกรณ์ราคาแพงและการเตรียมตัวอย่างที่ซับซ้อน ทำให้การเฝ้าระวังเป็นวงกว้างทำได้ยาก ทีมวิจัยจึงมองว่าแนวทางชีวภาพนี้จะช่วยชี้เป้า “จุดร้อน” ให้หน่วยงานนำไปตรวจสอบต่อด้วยวิธีละเอียดกว่าได้เร็วขึ้น
นอกจากความเร็วและต้นทุนที่ต่ำแล้ว นักวิจัยยังชี้ถึงประโยชน์เชิงนิเวศวิทยาและสาธารณสุข เนื่องจากไมโครพลาสติกมักเป็นที่อยู่อาศัยของแบคทีเรียก่อโรค การระบุจุดปนเปื้อนเร็วจะช่วยลดความเสี่ยงที่มนุษย์และสิ่งแวดล้อมต้องเผชิญจากการปนเปื้อนร่วมกัน
อย่างไรก็ดี ข้อจำกัดและคำถามด้านความปลอดภัยยังคงมีความสำคัญ ทีมวิจัยระบุว่าใช้สายพันธุ์ที่ไม่ก่อโรค แต่การนำจุลินทรีย์ดัดแปลงไปใช้ในภาคสนามจะต้องผ่านการประเมินความปลอดภัยทางชีวภาพ การกำกับดูแล และการพิสูจน์ซ้ำในสภาพแวดล้อมจริงก่อนหน่วยงานภาครัฐจะอนุญาตใช้งานเชิงปกติ
สรุปได้ว่า “แบคทีเรียกรีนแลนเทิร์น” เป็นนวัตกรรมที่น่าสนใจในการเฝ้าระวังไมโครพลาสติก — ให้ผลรวดเร็วและต้นทุนต่ำ เหมาะเป็นเครื่องมือคัดกรองเบื้องต้น ขณะที่การนำไปใช้จริงยังต้องผ่านขั้นตอนทดสอบและมาตรการด้านความปลอดภัยเพิ่มเติมก่อนจะขยายสู่การใช้งานภาคสนามอย่างกว้างขวาง
tags : acs
