ความหวังใหม่ของผู้ป่วยโรคจอประสาทตาเสื่อม
โรคจอประสาทตาเสื่อม เช่น โรคจอประสาทตาเสื่อมตามวัย (AMD) และโรคจอประสาทตาเสื่อมทางพันธุกรรม (RP) เป็นสาเหตุสำคัญของการสูญเสียการมองเห็น และส่งผลกระทบต่อผู้คนทั่วโลกมากกว่า 200 ล้านคน ตลอดหลายปีที่ผ่านมา แนวทางรักษาส่วนใหญ่ยังต้องอาศัยการผ่าตัดฝังอุปกรณ์หรือการดัดแปลงพันธุกรรม ซึ่งมีความซับซ้อนและมีค่าใช้จ่ายสูง
"ยาหยอดตา" ที่ใช้แสงควบคุมการทำงาน
ล่าสุด ทีมนักวิจัยจากสถาบันวิศวกรรมชีวภาพแห่งคาตาโลเนีย (IBEC) ได้พัฒนายาโมเลกุลขนาดเล็กชนิดใหม่ที่สามารถ “เปิด-ปิด” การทำงานด้วยแสง หรือ Photoswitchable โดยผลการทดลองพบว่าสามารถช่วยฟื้นการทำงานด้านการมองเห็นในสัตว์ทดลองที่ตาบอดได้ โดยไม่ต้องผ่าตัดฝังอุปกรณ์หรือดัดแปลงพันธุกรรมแต่อย่างใด
ผลงานวิจัยดังกล่าวได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร Journal of the American Chemical Society (JACS) เมื่อวันที่ 14 กรกฎาคม 2026 และถือเป็นอีกก้าวสำคัญของวงการเวชศาสตร์ด้านดวงตา
เลียนแบบการทำงานของดวงตาตามธรรมชาติ
สารประกอบที่พัฒนาขึ้นมีชื่อว่า prosthe6 โดยสูตรที่ให้ผลดีที่สุดคือ prosthe6-12 และ prosthe6-15 ซึ่งทำงานด้วยศาสตร์ที่เรียกว่า Photopharmacology หรือการควบคุมฤทธิ์ของยาด้วยแสง
จุดเด่นของแนวทางนี้คือ การพยายามฟื้นการทำงานของวงจรจอประสาทตาให้ใกล้เคียงกับธรรมชาติที่สุด แทนที่จะข้ามกระบวนการประมวลผลของดวงตาเหมือนเทคโนโลยีฟื้นการมองเห็นบางรูปแบบในปัจจุบัน
ปลุกวงจรประสาทที่ยังทำงานได้ให้กลับมาอีกครั้ง
นักวิจัยอธิบายว่า แม้เซลล์รับแสงในผู้ป่วยโรคจอประสาทตาจะเสื่อมสภาพหรือเสียหาย แต่เซลล์ประสาทส่วนถัดไปในจอประสาทตายังคงอยู่ เพียงแต่ไม่ได้รับการกระตุ้น
ยา prosthe6 จึงเข้าไปทำหน้าที่แทนเซลล์รับแสงที่สูญเสียไป โดยกระตุ้นเซลล์ ON-bipolar ผ่านตัวรับ mGlu6 เพื่อปลุกวงจรประสาทการมองเห็นให้กลับมาทำงานอีกครั้ง ถือเป็นแนวคิดใหม่ที่ต่างจากวิธีรักษาเดิมอย่างชัดเจน
ยังอยู่ในขั้นทดลอง แต่เป็นก้าวสำคัญของวงการแพทย์
แม้งานวิจัยนี้ยังอยู่ในระดับการทดลองกับสัตว์ และต้องผ่านการศึกษาด้านความปลอดภัยและประสิทธิภาพในมนุษย์อีกหลายขั้นตอน แต่ผลลัพธ์ที่ได้ถือเป็นสัญญาณเชิงบวกสำหรับการรักษาโรคจอประสาทตาเสื่อมในอนาคต
หากพัฒนาต่อยอดได้สำเร็จ ยาหยอดตาชนิดนี้อาจกลายเป็นทางเลือกใหม่ที่เข้าถึงได้ง่ายกว่า ลดความจำเป็นในการผ่าตัด และเพิ่มโอกาสในการฟื้นฟูการมองเห็นให้กับผู้ป่วยทั่วโลก
tags : genengnews
